ABD, Orta Doğu’daki gerilimle yükselen petrol fiyatlarını dizginlemek için stratejik rezervlerini açtı ve yaptırımları esnetti ancak küresel piyasalarda fiyatlar yüksek seyrediyor.
ABD’nin, 28 Şubat’ta başlayan Orta Doğu’daki çatışmaların tetiklediği küresel petrol fiyat artışını durdurmak amacıyla stratejik rezervlerden petrol piyasaya sürmesi ve Rusya, Venezuela, İran petrollerine yönelik yaptırımları geçici olarak esnetmesi gibi geniş kapsamlı müdahaleleri, ham petrol fiyatlarını 100 doların altına çekmeye yetmedi. Dünya petrol sevkiyatının kritik geçiş güzergahı Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksaklıklar ve enerji tesislerinin hedef alınması, bu dalgalanmayı tetikledi. Trump yönetimi döneminde atılan bu adımlar, tırmanan jeopolitik risklerin gölgesinde beklenen somut karşılığı henüz bulamadı.
Beyaz Saray, artan enerji maliyetlerine karşı masadaki tüm seçenekleri değerlendirirken, uzmanlar petrol fiyatlarını düşürmenin en etkili yolunun Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olduğunu belirtti. Boğaz, dünya petrolünün yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği stratejik bir öneme sahiptir. ABD’nin bu krizdeki aktif rolü, küresel piyasaları istikrara kavuşturma hedefiyle devam ediyor.
ABD yönetiminin petrol piyasasına doğrudan müdahalesi, Stratejik Petrol Rezervi üzerinden gerçekleşti. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) üyesi 32 ülke, enerji fiyatlarını düşürmek amacıyla rezervlerinden koordineli şekilde 400 milyon varil petrol ve rafine ürünü piyasaya sürme kararı aldı. Bu karar doğrultusunda ABD Enerji Bakanlığı, 11 Mart’ta Stratejik Petrol Rezervi’nden 172 milyon varil petrolün piyasaya sürüleceğini duyurdu.
Bu miktar, ABD tarihindeki en büyük rezerv tahliye operasyonlarından biri olarak kayıtlara geçti. Ülkenin petrol rezervlerinden son büyük tahliye, Rusya-Ukrayna Savaşı nedeniyle artan petrol fiyatları karşısında eski ABD Başkanı Joe Biden döneminde 2022’de 180 milyon varil ile yapılmıştı. ABD Enerji Bakanı Chris Wright, 20 Mart’ta rezervlerden petrol akışının başladığını ve günlük 1 milyon ile 1,5 milyon varil arasında olmasının beklendiğini aktardı.
Washington yönetimi, yaptırımlar kapsamında yasak olan Rus ve İran petrolünün satın alınmasına geçici olarak izin vererek arz tarafındaki açığı kapatmaya yönelik adımlar attı. ABD Hazine Bakanlığı, 5 Mart’ta Hint rafinerilerinin Rus petrolü alımına 30 günlük geçici bir muafiyet yayımladı. Hazine Bakanı Scott Bessent, bu önlemin yalnızca denizde mahsur kalmış petrolü içerdiğini ve Rus hükümetine kayda değer bir mali fayda sağlamayacağını belirtti.
Bakanlık, 12 Mart’ta denizde mahsur kalmış Rus petrolünün ülkeler tarafından satın alınmasına geçici olarak izin verdi. Ayrıca ABD yönetimi, küresel petrol arzını artırmak amacıyla yaptırım altındaki Venezuela’nın petrol sektörüne yönelik kısıtlamaları da esnetti. Son olarak, 20 Mart’ta denizde bekleyen İran petrolünün satışına izin veren dar kapsamlı 30 gün süreli bir genel lisans yayımlandı. Bakan Bessent, “Destansı Öfke Operasyonuna devam ederken, fiyatları düşük tutmak için İran’ın petrolünü Tahran’a karşı kullanacağız” değerlendirmesinde bulundu.
ABD Hazine Bakanlığı tarafından 18 Mart’ta yayımlanan genel lisansla, Amerikan şirketlerine Venezuela’nın devlet petrol şirketi Petróleos de Venezuela S.A. (PdVSA) ve bağlı kuruluşlarıyla belirli işlemler yapma izni verildi. Bu lisansın hem ABD’ye hem de Venezuela’ya fayda sağlayacağı ve mevcut petrol arzını artırarak küresel enerji piyasasını destekleyeceği vurgulandı.
ABD yönetiminin tüm bu müdahalelerine rağmen petrol piyasalarında fiyatlar yukarı yönlü seyrini koruyor. Brent petrolün varil fiyatı 100 dolar sınırının üzerinde kalırken, Batı Teksas (WTI) türü ham petrol 90 dolar seviyelerinde seyrediyor. Orta Doğu’daki jeopolitik riskler ve bahar aylarının gelmesiyle artan talep, benzin fiyatlarını yüksek tutmaya devam ediyor.
Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerine göre, ABD’de 23 Mart itibarıyla normal benzinin ulusal ortalama fiyatı galon başına 3,96 dolar olarak ölçüldü. Bu rakam bir ay önce 2,94 dolar seviyesindeydi. Ülkede benzin fiyatı bir ayda 1 dolar artarken, yıllık bazda yüzde 26,6 yükseldi. California, Washington eyaleti ve Hawaii gibi bazı eyaletlerde benzin fiyatı galon başına 5 doları aştı. Artan akaryakıt maliyetleri, lojistik giderleri tırmandırarak gıda ve diğer temel tüketim ürünlerinde fiyat artışlarını tetikleme endişesi yaratıyor.
Yorum Yap