Sivas Cumhuriyet Üniversitesi’nde geliştirilen projeyle, tarihi Gök Medrese’nin düşük maliyetli mobil lazer tarama ve İHA teknolojileri kullanılarak 3 boyutlu dijital ikizi oluşturuldu. Çalışma, restorasyonlara temel oluşturacak.
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Harita Mühendisliği Bölümü, yüksek lisans öğrencisi İlayda Emen’in tez çalışması kapsamında, tarihi Gök Medrese’nin 3 boyutlu dijital ikizini başarıyla oluşturdu. Proje danışmanı Prof. Dr. Tarık Türk’ün liderliğinde, düşük maliyetli mobil lazer tarama ve insansız hava aracı (İHA) teknolojileri entegre edildi.
Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından 1271’de yaptırılan Gök Medrese’yi gelecek nesillere aktarmak ve korumak amacıyla geliştirilen çalışmada, geleneksel belgeleme yöntemlerinin sınırlılıkları aşıldı. Bu bilimsel yaklaşım, tarihi yapıların yüksek hassasiyetle, düşük maliyetle ve hızla dijital ortama aktarılmasını sağlıyor.
Tarihi yapının dış cephe taramaları yaklaşık 2 saatte tamamlanırken, dar nişler ve sütun araları gibi hassas iç mekan ölçümleri 25 dakika gibi kısa bir sürede gerçekleştirildi. Bu verimlilik, kullanılan ileri teknolojilerin etkinliğini ortaya koyuyor.
Proje danışmanı Prof. Dr. Tarık Türk, çalışmanın literatürdeki benzerlerinden mutlak konum doğruluğu, düşük maliyet ve hız açısından ayrıldığını belirtti. Türk, İHA fotogrametrisi ve gerçek zamanlı kinematik destekli mobil lazer tarama verilerinin entegrasyonuyla tarihi yapıların yüksek doğrulukta ve ekonomik olarak yeniden oluşturulabildiğini kanıtladıklarını ifade etti.
Dijital ikiz oluşturma projesi, tarihi ve kültürel varlıkların olası doğal afetler veya diğer nedenlerle zarar görmesi durumunda, aslına uygun restorasyon çalışmalarına temel oluşturmayı hedefliyor. Bu sayede, yapılar fiziksel yıpranma olmaksızın gelecek nesillere aktarılabilir.
Projenin sonraki aşamasında sanal gerçeklik teknolojisiyle yapının dijital ortamda dünya genelindeki ziyaretçilere açılması planlanıyor. Bu, koruma altındaki hassas alanların tanıtımını kolaylaştıracak.
Prof. Dr. Türk, geleneksel yersel lazer tarayıcıların ulaşamadığı yapıların üst kısımlarının, İHA fotogrametrisi ile başarılı bir şekilde modellenebildiğini vurguladı. Üç boyutlu dijital ikiz kavramının inşaat ve harita mühendisliği alanlarında büyük önem taşıdığını belirten Türk, bu modellerin milimetre seviyesinde doğrulukla restorasyon çalışmalarına rehberlik edeceğini söyledi.
Ayrıca, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın inşaat sektöründe Yapı Bilgi Modellemesi (BIM) zorunluluğuna değinen Türk, projenin bu bağlamda da önemli bir adım olduğunu ekledi. Gelecekte yapıların BIM tabanlı üç boyutlu dijital modellerinin hazırlanması ve idareye teslimi zorunlu hale gelecek.
Kentteki diğer tarihi eserlerin de benzer şekilde modellenmesinin hedeflendiğini belirten Prof. Dr. Türk, yüksek lisans öğrencisi İlayda Emen’i başarısından dolayı kutladı ve Vakıflar Sivas Bölge Müdürlüğü yetkililerine katkılarından dolayı teşekkür etti.
Yorum Yap