Kardiyoloji Uzmanı Dr. Zehra Akmaz, kalp çarpıntısının nedenlerini ve hangi durumlarda acil doktora başvurulması gerektiğini açıkladı. Stres, kafein gibi zararsız nedenler olsa da, bazı belirtiler ciddi hastalık işareti olabilir.
Kardiyoloji Uzmanı Uz. Dr. Zehra Akmaz, kişinin kendi kalp atışlarını fark etmesi ve bu atışları hızlı, güçlü veya düzensiz olarak algılaması durumunun çarpıntı olarak tanımlandığını belirtti. Çoğunlukla stres, kafein veya uykusuzluk gibi günlük faktörlerle ilişkili ve zararsız olan çarpıntının, bazı durumlarda kalp ritmi bozuklukları veya başka sağlık sorunlarına işaret edebileceğini vurguladı.
Uz. Dr. Akmaz, çarpıntının nedenlerini, değerlendirilmesi gereken durumları, tanı yöntemlerini ve acil tıbbi müdahale gerektiren belirtileri açıkladı.
Sağlıklı bir yetişkinin kalbi dinlenme halindeyken dakikada 60 ila 100 atım gerçekleştirir ve bu atışlar genellikle fark edilmez. Kalp atışının bilinçli olarak hissedilmesine tıpta ‘palpitasyon’ denir. Kişiler bu hissi göğüste hızlı vuruşlar, kalbin teklemesi veya boyunda atım hissi olarak tarif edebilir. Uz. Dr. Akmaz, bu hissin tek başına bir hastalık olmadığını, bir belirti olduğunu ve önemli olanın altında yatan nedeni anlamak olduğunu ifade etti. Kısa süren, kendiliğinden geçen ve başka bir yakınmanın eşlik etmediği ataklar genellikle tehlikeli kabul edilmez. Ancak sık tekrarlayan, uzun süren veya baş dönmesi, göğüs ağrısı gibi belirtilerle birlikte görülen durumlar mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Kişilerin kalp atışlarını hissetmesine yol açan durumların önemli bir bölümü vücudun normal tepkilerinden kaynaklanır. Uz. Dr. Akmaz, çarpıntının en sık karşılaşılan etkenlerini sıraladı: Stres, kafein, uykusuzluk, sıvı kaybı veya ateş gibi zararsız nedenler çarpıntıya yol açabilir. Gerginlik anında salgılanan adrenalin gibi stres hormonları kalp hızını ve kasılma gücünü artırır. Kahve, çay, enerji içecekleri ve bazı soğuk içecekler hassas kişilerde kalp atışını hızlandırabilir. Sigara ve alkol de benzer etkilere sahip olabilir. Fiziksel efor sırasında ve hemen sonrasında kalp hızının artması beklenen bir durumdur. Yetersiz uyku, sinir sisteminin dengesini etkileyerek kalp hızında dalgalanmalara neden olabilir. Yeterli su içilmediğinde, ishal veya aşırı terleme sonrası kan hacmi azaldığında kalp bunu telafi etmek için daha hızlı çalışır. Vücut sıcaklığı yükseldiğinde metabolizma hızlanır ve nabız da artar. Hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişim dönemlerinde de kalp atışı daha belirgin hissedilebilir.
Uz. Dr. Akmaz, bazı durumlarda çarpıntının altta yatan tıbbi bir nedene işaret edebileceğini belirtti. Bunların bir kısmının kalple, bir kısmının ise vücudun genel durumuyla ilgili olduğunu söyledi. Ritim bozuklukları arasında ekstrasistol (kalbin normal ritminin arasına giren erken atımlar) ve atriyal fibrilasyon (kalbin üst odacıklarının düzensiz ve hızlı çalışması) yer alır. Supraventriküler taşikardi (SVT) ise genellikle aniden başlayıp biten, çok hızlı ancak düzenli kalp atışlarıdır. Kalp dışı nedenler arasında tiroid bezinin fazla çalışması (hipertiroidi), kansızlık (anemi), bazı soğuk algınlığı ilaçları, astım ilaçları, tiroid hormonu ilaçlarının yüksek dozları ve bazı bitkisel ürünler sayılabilir. Kan şekeri düşüklüğü ve potasyum, magnezyum gibi elektrolit dengesizlikleri de kalp ritmini etkileyebilir.
Kaygı bozukluğu veya panik atak yaşayan kişilerde hızlı kalp atışının sık görüldüğünü belirten Uz. Dr. Akmaz, bu durumda kişinin belirtinin kalp kaynaklı olup olmadığını merak ederek daha da kaygılanabileceğini ve bunun bir kısır döngü oluşturabileceğini söyledi. Kaygıyla ilişkili ataklar genellikle stresli bir durumla başlarken, ritim bozuklukları dinlenirken veya belirgin bir tetikleyici olmadan da ortaya çıkabilir. Anksiyetede el ve ayaklarda karıncalanma, hızlı nefes alma, titreme ve yoğun korku hissi daha sık eşlik eder. Ritim bozukluklarında ataklar bazen aniden başlayıp aniden sona erebilir. Nabzın belirgin şekilde düzensiz olması veya bayılma hissi, kaygıdan çok kalp ritmine ilişkin bir sorunu düşündürebilir. Kaygı bozukluğu olan birinde de ritim bozukluğu bulunabileceği için, belirtileri yalnızca kaygıya bağlamadan önce kalbin değerlendirilmesi önerilir.
Gerekli görüldüğünde EKG, ritim holter, efor testi, ekokardiyografi ve kan tahlilleri gibi tetkikler çarpıntı tanısında kullanılır. Uz. Dr. Akmaz, hangi tetkiklerin gerekli olduğuna hekimin karar vereceğini belirtti. Tedavinin tamamen altta yatan nedene göre belirlendiğini ifade eden Akmaz, zararsız nedenlere bağlı durumlarda yaşam tarzı düzenlemelerinin (kafeini azaltmak, uyku düzenini iyileştirmek, stres yönetimi) yeterli olabileceğini söyledi. Tiroid hormon fazlalığı veya kansızlık gibi kalp dışı bir neden tespit edilirse, o sorunun tedavisiyle birlikte kalp atışı da genellikle düzelir. Ritim bozukluğu tespit edilen kişilerde ise türüne ve genel sağlık durumuna göre ilaç tedavisi veya girişimsel yöntemler değerlendirilebilir.
Kalp atışının hızlandığının hissedildiği durumların çoğunun acil olmadığını belirten Uz. Dr. Zehra Akmaz, acil olarak 112’nin aranması veya hastaneye gidilmesi gereken belirtileri sıraladı: Bayılma veya bayılacak gibi olma, göğüs ağrısı, göğüste baskı veya sıkışma hissi, ağrının kola, çeneye veya sırta yayılması, belirgin nefes darlığı, dinlenmeye rağmen geçmeyen, çok hızlı ve düzensiz nabız, konuşma bozukluğu, yüzde kayma veya bir kolda güçsüzlük gibi inme belirtileri vakit kaybetmeden 112’yi aramayı gerektirir. Bunların dışında ataklar sık tekrarlıyorsa, birkaç dakikadan uzun sürüyorsa, bilinen bir kalp hastalığı varsa veya ailede genç yaşta ani ölüm öyküsü bulunuyorsa, acil olmasa da en kısa sürede bir kardiyoloji uzmanına başvurulmalıdır.
Uz. Dr. Akmaz, kalp ritmini olumsuz etkileyebilecek tetikleyicileri azaltmanın hem belirtileri hafifletmeye hem de genel kalp sağlığını korumaya yardımcı olabileceğini ekledi. Kahve, çay ve enerji içeceği tüketimini gözden geçirmek, yeterli su içmek, düzenli uyku saatleri belirlemek, sigarayı bırakmak, alkolü sınırlamak, düzenli fiziksel aktivite yapmak ve stresi yönetmeye çalışmak gibi önerilerde bulundu. Atakların ne zaman, ne kadar sürdüğünü ve öncesinde ne yapıldığını not etmenin muayenede yol gösterici olacağını belirtti.
Yorum Yap