Bitlis Eren Üniversitesi’nin Nemrut Dağı’nda yürüttüğü arkeolojik araştırmalar, tarih öncesi dönemlere ait 43 obsidyen atölyesi ve 3 kaynak tespit etti. Buluntular, obsidyenin geniş bir coğrafyaya yayıldığını gösteriyor.
Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığı izniyle yürütülen ‘Tarih Öncesi Çağlarda Bitlis İli Obsidyen Ocakları, Yol Güzergahları ve Konaklama Yerlerinin Belirlenmesi Projesi’ kapsamında Nemrut Dağı çevresinde yapılan yüzey araştırmaları, bölgenin tarih öncesi dönemlerde önemli bir obsidyen merkezi olduğunu ortaya koydu. Proje kapsamında 5 mağara ve kaya altı sığınağı, 43 obsidyen atölyesi ve 3 obsidyen kaynağı tespit edildi.
Doç. Dr. Yunus Çiftçi liderliğindeki ekip tarafından yürütülen çalışmalarda, Paleolitik Çağ’dan itibaren yoğun olarak kullanılan Nemrut Dağı obsidyeninin ticari bir ham madde haline gelerek Yakındoğu’nun geniş bir bölümüne yayıldığı belirlendi. Farklı arkeolojik merkezlerdeki bulgular, Nemrut Dağı obsidyeninin Levant, Mezopotamya, Zagroslar, Anadolu ve Kıbrıs gibi geniş bir coğrafyaya ulaştığını gösteriyor.
Obsidyen işleme atölyelerinde elde edilen bulgular, üst Paleolitik Çağ’dan Tunç Çağları’na kadar (yaklaşık M.Ö. 40.000-4.000 arası) uzun bir kullanım sürecine işaret ediyor. Toplanan 2.300 obsidyen buluntusundan 1.500’ünün incelenmesiyle, binlerce yıl boyunca ticari ağda yer alan Nemrut obsidyeninin geniş bir coğrafyaya yayıldığı tespit edildi.
Buluntular arasında çekirdekler, dilgiler, el baltaları, kesici ve delici aletler ile ok uçları gibi geniş bir alet repertuvarı yer alıyor. Alet tipolojisi ve karşılaştırmalı buluntu yerleri, bölgenin on binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu destekliyor. Üst Paleolitik, Epi Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik ve Tunç Çağlarında bölgenin yoğun kullanıldığı anlaşılıyor.
Arazi çalışmalarında tespit edilen mağara ve kaya altı sığınakları arasında öne çıkan Mazik Mağarası, Tunç, Demir ve Orta çağlara ait kanıtlar sunuyor. Mağarada bulunan obsidyen aletler ve yongalar, farklı dönemlere ait yerleşim bilgilerini ortaya koyuyor.
Proje kapsamında 2026-2027 yıllarında Süphan Dağı’nda yürütülecek çalışmalarla obsidyen kaynaklarının kullanımı, ticaret ağları ve yerleşim ilişkilerinin daha ayrıntılı aydınlatılması hedefleniyor. Bu çalışmaların projenin bilimsel önemini daha da netleştirmesi bekleniyor.
Yorum Yap