Ortopedi uzmanı Op. Dr. Harun Kütahya, kemiklerin kapasitesini aşan baskılar sonucu oluşan stres kırıklarının belirtilerini ve korunma yollarını anlattı. Ağrısı kas ağrısına benzeyebilir.
Kemikler, kapasitelerini aşan baskılara maruz kaldığında gizli bir tehlike olan stres kırığı riskiyle karşı karşıya kalıyor. Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı Op. Dr. Harun Kütahya, bu durumun bir binanın kolonlarındaki görünmeyen çatlaklara benzediğini belirtti.
Kemiklerin canlı dokular olduğunu ve sürekli yenilendiğini belirten Op. Dr. Harun Kütahya, bu süreçte osteoklastlar (kemik yıkan) ve osteoblastlar (kemik üreten) hücrelerinin rol aldığını açıkladı. Yoğun fiziksel aktivite veya artan mekanik stres, kemik yıkımını hızlandırır. Yükün sıklığı ve şiddeti yapım hızını aşarsa, kemiğin mikromimarisi zayıflar, mikro-çatlaklar birikir ve stres kırığı oluşur.
Stres kırıkları yorgunluk ve yetmezlik kırıkları olmak üzere ikiye ayrılır. Yorgunluk kırıkları, sağlıklı kemiğe anormal derecede yüksek mekanik stres uygulanmasıyla, genellikle sporcularda görülür. Yetmezlik kırıkları ise kemik erimesi veya D vitamini eksikliği gibi nedenlerle zayıflamış kemiklere normal düzeydeki yüklerin uygulanmasıyla oluşur.
Antrenman yoğunluğunun aniden artırılması, yanlış ayakkabı seçimi, sert zeminlerde spor yapılması ve anatomik faktörler (düz tabanlık gibi) stres kırığı riskini artırır. Bu kırıklar genellikle alt ekstremitede, özellikle kaval ve ayak tarak kemiklerinde görülür.
Stres kırığının en tipik belirtisi, aktivite sırasında başlayan ve dinlenince geçen ağrıdır. Başlangıçta hafif bir sızı iken, önlem alınmazsa günlük yürüyüşleri bile zorlaştırabilir. Ağrılı bölgede noktasal hassasiyet ve hafif şişlik görülebilir. Ani ve şiddetli morarma klasik kırıklardaki kadar belirgin değildir, bu da durumun kas ağrısı olarak algılanmasına neden olabilir.
Geçmeyen bacak veya ayak ağrılarında ortopedi ve travmatoloji uzmanına başvurmak önemlidir. Stres kırıklarının erken evresinde normal röntgen filmleri sonuç vermeyebilir. Kesin teşhis için altın standart inceleme yöntemi, kemik iliği ödemini görebilen MRG (Emar görüntüleme)dir.
Stres kırıklarının tedavisinde genellikle cerrahi müdahaleye gerek duyulmaz. En temel tedavi, kemiğe yük binmesini engellemek ve iyileşmesi için zaman tanımaktır. Ağrıya neden olan aktivitelerden 4-6 hafta ara verilmeli, yüzme gibi kemiğe yük bindirmeyen sporlar tercih edilmelidir. Özel botlar veya koltuk değneği ile destek sağlanabilir.
Kemik iyileşmesini hızlandırmak için D vitamini ve kalsiyum eksiklikleri giderilmelidir. Nadiren, kanlanması zayıf bölgelerdeki stres kırıklarında cerrahi sabitleme gerekebilir.
Stres kırıklarından korunmak için egzersiz süreleri ve yoğunluğu haftalık yüzde 10’u geçmeyecek şekilde kademeli artırılmalıdır. Ayak yapısına uygun, darbe emici özelliği yüksek ayakkabılar tercih edilmeli ve eskiyen spor ayakkabıları zamanında değiştirilmelidir. Vücudun ağrı sinyalleri dikkate alınmalı, ağrıya rağmen spor yapmaya devam etmek kırığın boyutunu artırabilir.
Yorum Yap